Od 8 maja do 8 czerwca w jeleniogórskiej galerii BWA oglądać można wystawę fotografii Zofii Rydet zatytułowaną „Nieskończoność dalekich dróg”. Na wystawie zobaczyć można prace z trzech ważnych cykli legendarnej autorki: „Świat uczuć i wyobraźni”, „Nieskończoność dalekich dróg” oraz „Czas przemijania” z portretami starszych kobiet. Andrzej Pawełczyk napisał o tych fotografiach, że „są niczym modlitwa, która nie szuka odpowiedzi na cierpienie zawarte w przemijaniu, ale uważnie go doświadcza”. Wernisaż wystawy i spotkanie z Prezeską Fundacji Zofii Rydet, Marią Sokół-Augustyńską, z Zofią Augustyńską-Martyniak i Andrzejem Pawełczykiem w piątek 15 maja 2026, o godz. 17.00.
Zofia Rydet, urodziła się 5 V 1911 r. w Stanisławowie na Kresach Wschodnich jako córka Józefy i Ferdynanda Rydetów. W 1933 roku ukończyła Główną Szkołę Gospodarczą w Snopkowie pod Lwowem następnie pracowała w biurze Orbisu w Stanisławowie. Tam zastała ją wojną i kolejne okupacje: sowiecka, węgierska oraz niemiecka. Po wojnie i krótkim pobycie w Rabce osiedliła się w Bytomiu i prowadziła tam sklep papierniczo-zabawkarski. W wieku 40 lat odżyła w niej młodzieńcza fascynacja fotografią. W 1954 roku, zachęcona sukcesami w lokalnych konkursach fotograficznych, wstąpiła do Gliwickiego Towarzystwa Fotograficznego, gdzie rozwijała umiejętności i ważne przyjaźnie z innymi fotografami. W 1961 roku już jako członkini ZPAF przeprowadziła się z Bytomia do Gliwic, gdzie od 1963 roku uczyła fotografii na Politechnice Gliwickiej. Równocześnie rozsyłała swoje zdjęcia na międzynarodowe przeglądy fotografii w Polsce i na całym świecie, zdobywając medale, wyróżnienia i międzynarodowe tytuły AFIAP i EFIAP.
Dużo podróżowała w latach 60. odwiedziła m.in. Jugosławię, Włochy, Egipt, Grecję Liban, Albanię, Hiszpanię, Węgry. Była również w Jeleniej Górze, w zbiorach Fundacji im. Zofii Rydet znajdują się jej fotografie z Jeleniej Góry oraz z Karkonoszy. Wykonywała zdjęcia reporterskie, przedstawiające dzieci, do swojego pierwszego ważnego cyklu fotograficznego pt. Mały człowiek, pokazywanego na szeregu wystaw indywidualnych, a w 1964 roku wydanego w formie albumu. Również jej kolejne przedsięwzięcia fotograficzne poświęcone były człowiekowi: Czas przemijania związany ze starością i powstający od końca lat 60. cykl surrealistycznych fotomontaży i kolaży pt. Świat uczuć i wyobraźni prezentowany też w formie pokazów slajdów z podkładem muzycznym. Konsekwencją fascynacji człowiekiem i celem licznych podróży po Polsce był powstający od 1978 roku monumentalny Zapis Socjologiczny .Pod koniec lat 70. Zofia Rydet zaprezentowała konceptualny cykl Nieskończoność dalekich dróg. Ostatnią ważną serią była realizowana na przełomie lat 80. i 90. Suita śląska zawierająca autocytaty z wcześniejszych fotografii. To kolaże i fotomontaże, które artystka skomponowała na kształt ludowych przedstawień sakralnych, dopełniając fotografie polnymi kwiatami, fragmentami tkanin i wycinkami z gazet. Zofia Rydet zmarła 24 sierpnia 1997 roku w Gliwicach. Prace Zofii Rydet znajdują się w najważniejszych zbiorach polskich, w tym: w Muzeum Narodowym we Wrocławiu w Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Śląskim w Katowicach Muzeum Fotografii w Krakowie, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, a także zagranicznych: m.in. w Museum of Modern Art w Nowym Jorku, Centre Georges Pompidou w Paryżu Museum of Modern Art w Kioto i w National Museum of Photography, Film and Television w Bradford. W kręgu bliskich jej osób były najważniejsze postacie polskiego środowiska fotograficznego, artyści i teoretycy, m.in.: Anna Beata Bohdziewicz, Leszek Brogowski, Adam Bujak, Jerzy Busza, Urszula Czartoryska, Jerzy Garztecki, Jerzy Lewczyński, Krystyna Łyczywek, Józef Robakowski, Andrzej Różycki, Adam Sobota, Stefan Wojnecki. Główna część jej dorobku artystycznego aktualnie znajduje się w depozycie Fundacji im. Zofii Rydet, której celem jest promocja i redefiniowanie twórczości artystki.
Wszystkie prace Zofii Rydet prezentowane na wystawie w jeleniogórskim BWA opowiadają o człowieku. Nawet konceptualne obrazy dróg i znaków drogowych z cyklu „Nieskończoność dalekich dróg”, obrazują istnienie człowieka we wszechświecie i jego wyborów podczas podróży przez życie. Jerzy Busza o cyklu tym napisał „To opowieść (…) o życiu i drogach, którymi musimy iść i które wciąż są inne, a choć są i otaczają nas znaki kierunkowe, nic one nie znaczą, są opakowane, nieczytelne i tylko jeden kierunek ruchu – ku śmierci – jest pewny”.
W biograficznym filmie Andrzeja Różyckiego (Nieskończoność dalekich dróg. Podpatrzona i podsłuchana Zofia Rydet A.D. 1989). Ze słów Zofii Rydet wyłania się myśl, że fotografia jest emocjonalnym zaproszeniem do wzajemnej komunikacji. Obrazy ludzi w domostwach, fragmenty dróg i ścieżek, a także trójwymiarowe drzwi skonstruowane ze zdjęć wyobrażają zawsze ten sam splot obrazu i życia. Zofia Rydet wierzyła, że nie jest tak, iż fotografia wyłącznie ucieleśnia aspekt recepcji tego, co utrwala. Była przeświadczona, że dzięki specyfice fotografii jej obrazy magiczne stwarzają drugie, psychiczne, życie tych miejsc i postaci, na które z uwagą patrzyła.
Praca nad przygotowaniem jeleniogórskiej prezentacji prac Zofii Rydet przyniosła jej twórcom wspaniałe odkrycie. Otóż słynna artystka dużo podróżowała i okazuje się, że w Jej „Dokumentacjach” znalazły się fotograficzne wspomnienia z wizyty w Jeleniej Górze i w Karkonoszach! Tych historycznych fotografii z naszego regionu nie ma na wystawie w BWA, ale dzięki uprzejmości organizatorów prezentacji, kilka z nich prezentujemy poniżej. Warto o nich pamiętać i koniecznie wybrać się trzeba, by zobaczyć fotograficzna „Nieskończoność dalekich dróg” Zofii Rydet z bliska.
Wystawa fotografii Zofii Rydet w Galerii BWA w Jeleniej Górze organizowana jest we współpracy z krakowską Fundacją im. Zofii Rydet oraz Galerią ms44 w Świnoujściu. Zespół kuratorski: Joanna Mielech, Andrzej Pawełczyk.
Informacje i ilustracje: BWA Jelenia Góra
